|
تاریخچه کهن
در زمان فرمانروایی داریوش بزرگ (بین 586 و 522 پیش از میلاد)فرمانده سلیاکوس به فرمان داریوش بزرگ از بندرعباس با کشتی به اکتشاف اقیانوس هند و دریای سرخ پرداخت. در زمانی که اسکندر امپراطوری پارس را فتح می کرد، بندرعباس با نام (Hormirzad) شناخته می شد.
تاریخچه جدید
تا قبل از قرن چهارم هجری در حوالی بندرعباس فعلی بندر و روستای کوچکی به نام سورو وجود داشت. در سال ۱۵۱۴ پرتغالیها این منطقه کوچک را برای پیاده شدن و بارگیری اجناس از خشکی انتخاب کردند. به دلیل خرچنگ زیادی که در سواحل این بندر وجود داشت نام آن را بندر «کاماراو» یا «گامارائو» یعنی بندر خرچنگ گذاشتند. نام متداول بعدی یعنی گامبرون به احتمال زیاد از واژه پرتغالی گامارائو گرفته شدهاست. بندرعباس یکی از بنادر مهم ایران در جاده ابریشم بودهاست بطوری که کاروانهای بازرگانان در این شهر به انجام مراحل گمرکی میپرداختند و از این مسیر برای انتقال کالاهای خود به اروپا و آفریقا و آمریکا اقدام میکردند.
نام بندرعباس
در سال ۱۶۲۲ میلادی شاه عباس توانست با کمک انگلیسیها و توانمندی سردار ایرانی امام قلی خان دست پرتغالیها را از این بندر کوتاه کند. به افتخار این پیروزی بندر گمبرون به بندر عباس تغییر نام داد. در تقسیمات فعلی کشوری شهر بندرعباس مرکز استان هرمزگان و یکی از مهمترین مراکز راهبردی و بازرگانی ایران در جوار خلیج فارس و دریای عمان میباشد. شهر بندرعباس به عنوان مرکز استان هرمزگان، شهری در حال پیشرفت و توسعهاست. اگر چهره شهر را با چند سال قبل مقایسه کنید متوجه خواهید شد که ساختمان سازی و بهویژه آپارتمان سازی با سرعت قابل ملاحظهای در حال انجام است. احداث پل ارتباطی خیابان استانداری و بلوار طالقانی، ایجاد پارکینگ عمومی با خشک سازی دریا در بلوار ساحلی، راه اندازی پارکهای تفریحی مهرگان، پارک شهر توحید، پارک ساحلی سورو و پارک ساحلی دولت از دیگر عواملی است که در تغییر شکل شهر و فرهنگ آن تاثیر بسزایی داشتهاست.
آثار تاریخی
عمارت کلاهفرنگی: واقع در بخش مرکزی شهرستان بندر عباس و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این ساختمان توسط هلندیها در سال ۱۱۱۰ هجری قمری ساخته شده و قلعهای با ۱۶ برج و ۳ دروازه بوده که به عنوان اداره گمرک استفاده میشدهاست. این بنا گمرک قدیمی و تاریخی شهر بندرعباس و محل تجارتخانه داخلی و خارجی بودهاست ومربوط به دوره صفویه میباشد. این عمارت در مجاورت اسکله قدیمی بندرعباس در بلوار طالقانی قرار دارد. از آنجا که این عمارت از معماریاروپاییآن دوره تأثیر گرفته، مثل تعداد زیادی از عمارات دوره قاجاریه بهعمارت کلاه فرنگی معروف است .
حمام گله داری: واقع در بخش مرکزی شهرستان بندر عباس و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این حمام تنها حمام باقیمانده قدیمی شهر بندرعباس است و احداث آن دراواخر قرن سیزدهم هجری قمری صورت گرفتهاست .در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسی استان هرمزگان مورد بهره برداری میباشد .
پیشینیهٔ تاریخی:
قدمت این حمام به دوره قاجاریه میرسد و تاریخ احداث اواخر قرن سیزدهم هجری قمری بر میگردد. حمام وقفی متعلق به مسجد گله داری و واقف آن تجارتخانه حاج شیخ احمد گله داری است .حمام گله داری دو دوره مرمت را در سی سال گذشته پشت سر گذاشتهاست . حمام گله داری در حاشیه خلیج فارس و در بلوار ساحلی شهر بر روی بستری رُسی که قابلیت نفوذپذیری آن به دلیل اشباع شدن از آب دریا بسیار زیاد است ، یکی از حمامهای قدیمی به جا مانده شهر بندرعباس بنا شدهاست . در گذشته مردم از آن به عنوان حمام عمومی استفاده میکردند .
مصالح ساخت حمام:
مصالح بکار رفته ، از آنجا که این ناحیه دارای رطوبت بالایی است در این بنا بیشتر از سنگهای دریایی - اسفنجی و ساروج محلی و گچ دستکوب استفاده شدهاست . لازم به ذکراست که سنگهای اسفنجی که دارای قابلیت جذب رطوبت بالایی هستند از دریای همجوار تهیه میشدهاند . تنها عامل تخریب طبیعی بنا رطوبت بسیار بالای منطقهاست و مصالح بکار رفته در کف حمام آجر فرش است .
فضای معماری:
فضای معماری حمام گله داری مانند سایر حمامهای دیگر نواحی کویر مرکزی دارای فضاهای بینه ، سر بینه ، گرمخانه و خزینهاست . بنا دارای پنج گنبد بزرگ و کوچک است . در ورودی حمام گله داری راهرو هشتی کوچک قرار دارد تا دما و رطوبت ، فضای داخلی تنظیم شود . فضای بینه به شکل هشت گوش ساخته شده ودر اطراف آن چهار صفه یا سکوی نشیمن و رختکن دیده میشود . وسط سالن بینه حوضچه هشت ضلعی کوچک قرار دارد . فضای این قسمت باید سرد و خشک بوده زیرا فضای ورودی در ارتباط مستقیم با فضای خارح قرار میگرفت .
میاندر وسربینه:
ارتباط بین بینه وگرمخانه ازطریق میاندر صورت میگیرد و فضای درون آن سرد و مرطوب است . سربینه فضای شست شو است و دو صفه یا سکوی نشیمن دارد و بخار اندرون به آن میرسد . سربینه به خزینه متصل میشود که فضایی گرم وخشک دارد .
خزینه:
محل گرم شدن آب «خزینه» گویند، مورد استفاده حمام است و آب گرم از این طریق تامین میشود . در خزینه کانالهایی از سنگ و ساروج برای انتقال آبگرم به کلیه فضاها در نظر گرفته شدهاست .
سیستم گرمادهی و آبرسانی:
سیستم گرمادهی حمام شامل انبار سوخت ، آتشدان ، دیگ ، دودکشها و گودال جمع آوری خاکستراست . فضای گرم کننده حمام که به علت نگهداری گرما در عمق زمین قرار گرفتهاست ، آب مصرفی حمام از چاهی به عمق ده متر که هنوز پابرجاست ، تامین شدهاست . در دورهای هم که از آب برکه برای حمام استفاده میشده این عمل با استفاده از نیروی کمکی گاو که در مسیر (گاورو) «گوچی» که لهجهٔ محلی هرمزگانی «گاو و گوچه» گویند، یعنی چاه چرخ گاوی ، دائم در حرکت بوده و آب را از چاه به انبار ذخیره آب میریخته صورت میگرفتهاست.
روشنایی حمام:
در وسط سقف حمام روزنههایی به عنوان نورگیر در هر یک از فضاها وجود دارد که عمل نورگیری و تهویه در حمام توسط همین روزنهها صورت میگرفت ، بدین ترتیب که با بازو بسته کرودن در فصولی ازسال دما و رطوبت داخل حمام را تنظیم مینمودند. این بنا سالیان زیادی به یک مکان متروکه تبدیل شده بود . در سالهای ا خیر میراث فرهنگی استان هرمزگان سعی بر این داشته تا ضمن حفظ ، احیا ومرمت این بنای ارزشمند برای موزه مردم شناسی استان درنظر گرفته شود . بدین منظور در سال ۱۳۷۹ برای اولین بار مجسمههایی در آن نصب شده که به فضای حمام رونقی دیگر بخشیدهاست .
معبد هندوها: یکی از آثار تاریخی و در عین حال جالب توجه شهر بندرعباس است که در خیابان امام خمینی و روبروی بازار روز قرار دارد. ساختمان این معبد، در سال ۱۳۱۰ ه. ق. در زمان حکومت محمد حسن خان سعدالملک حاکم وقت بندرعباس، از محل جمع آوری هدایای هندوها، توسط تجار هندی ساخته شدهاست.
معبد هندوها که در شهر بندر عباس واقع شده، در سال ۱۳۱۰ هجری قمری، در زمان حکومت محمد حسنخان سعدالملک احداث شدهاست. اساس ساختمان این معبد عبارت است از یک اتاق چهارگوش میانی که بر روی آن گنبدی قرار گرفتهاست. سبک معماری این گنبد را مقرنسهای پیرامونی آن نه تنها از دیگر گنبدهای موجود در سواحل خلیج فارس، بلکه از گنبدهای سراسر ایران متفاوت میسازد. طرح این بنا کاملاً از معماری معابد هندی متإثر است. این معبد از جمله نشانههای معدود تاریخی بندرعباس است که توجه هر تازه واردی را به خود جلب میکند و امروزه در کنار یکی از خیابانهای اصلی شهر قرار گرفتهاست.
این معبد برای نیازهای هندوهای مقیم شهر بندرعباس که از سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴ هـ / ش سکونت داشته و به کارهای تجاری میپرداختند ساخته شد که یکی از نقطههای مهم ارتباط فرهنگی و هنری میان ایران و هند است. هندوها پیروان مکتب برهمنی (کسانی که به خدایان برهما، ویشنو و تسیوا معتقدند) هستند و این معبد بنابر تحقیقات به عمل آمده متعلق به خدایان ویشنو است. وی با بیان این که در هند اغلب معابد برهمنی، سنگی است خاطر نشان کرد: معبد هندوها در بندرعباس طبق موقعیت جغرافیایی در زمان ساخت از لاشه سنگ، ملات گل و ساروج، سنگهای مرجانی خاک و گچهای ضخیم ماده و گچ لویی استفاده شدهاست.
طرح این بنا کاملا از معماری معابد هندی متاثر است. این معبد از جمله نشانههای معدود تاریخی بندرعباس است که توجه هر تازه واردی را به خود جلب میکند.
ساختمان معبد:
اساس ساختمان این معبد عبارت است از یک اتاق چهارگوش میانی که بر روی آن گنبدی قرار گرفته. سبک معماری این گنبد را مقرنسهای پیرامون آن نه تنها از دیگر گنبدهای موجود در سواحل خلیج فارس، بلکه از گنبدهای سراسر ایران متفاوت میسازد.
ساختمان اتاق معبد و مهراب در قسمت شمال هند واقع شده و دور اتاق معبد نیز از طاقچه و قابهای کور ساخته شدهاست و دورتا دور اتاق معبد نیز ۴ راهرو وجود دارد که در گذشته زوار به دور آن زیارت میکردند. داخل راهروها حجرههای کوچکی است که برای طلبههای مکتب برهمنی در نظر گرفته شده و داخل برخی از اتاقها نقاشیهای مذهبی دیده میشود که یکی از مهمترین آنها خدای فلوت زن به نام کریشنا است
چگونگی ساخت:
بنابه گفته استاد باستان شناسی ایران، این معبر برای نیازهای هندوهای مقیم شهر بندرعباس که از سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴ هـ / ش سکونت داشته و به کارهای تجاری میپرداختند ساخته شد که یکی از نقطههای مهم ارتباط فرهنگی و هنری میان ایران و هند است. دکتر فخری دانشپورکه مدت ۶ سال است برروی این معبد به تحقیق میپردازد میگوید: هندوها پیروان مکتب برهمنی (کسانی که به خدایان برهما، ویشنو و تسیوا معتقدند) هستند و این معبد بنابر تحقیقات به عمل آمده متعلق به خدایان ویشنو است. وی با بیان این که در هند اغلب معابد برهمنی، سنگی است خاطرنشان کرد: معبد هندوها در بندرعباس طبق موقعیت جغرافیایی در زمان ساخت از لاشه سنگ، ملات گل و ساروج، سنگهای مرجانی خاک و گچهای ضخیم ماده و گچ لویی استفاده شدهاست.
معماری معبد هندوها:
وی درباره معماری معبد هندوها گفت: ساختمان اتاق معبد و مهراب در قسمت شمال هند واقع شده و دور اتاق معبد نیز از طاقچه و قابهای کور ساخته شدهاست و دورتا دور اتاق معبد نیز ۴ راهرو وجود دارد که در گذشته زوار به دور آن زیارت میکردند.داخل راهروها حجرههای کوچکی است که برای طلبههای مکتب برهمنی در نظر گرفته شده و داخل برخی از اتاقها نقاشیهای مذهبی دیده میشود که یکی از مهم ترین آنها خدای فلوت زن به نام کریشنا است. از داخل راهرو غربی راه پلههای مارپیچی وجود دارد که به سمت بالا است و به بام معبد منتهی میشود که ساق معبد است و با جرزهای پس رونده که الهام از معماری ایرانی است تشکیل شدهاست که ۴ نورگیر در ۴ طرف این فضای چند ضلعی روی جرزها و جود دارد و گنبد عظیمی با لایههای ذوزنقهای و تزئینات آیین هندویی دیده میشود. همچنین اطراف و در ۴ طرف گنبد حدود ۷۲ برجک مخصوص هندویی وجود دارد که در وسط گنبد میله بزرگی قرار گرفته که در حقیقت محور زمین و آسمان را نشان میدهد. وی تصریح کرد: در قسمت ضلع شرقی گنبد نیز تالار بزرگی وجود دارد که تالار اجتماعات بوده و در این تالار نقاشیهای مختلفی به چشم میخورد که هر کدام از آنها بیانگر فلسفه خاصی از اعتقادات مختلف مردم هند است. معبد هندوها ۱۱۶ سال پیش ساخته شد و یکی از نقطههای مهم ارتباط فرهنگی و هنری بین ایران و هند است که باید حفظ شود و متأسفانه به علت عدم توجه گذشتگان غالب نقاشیهای آن از بین رفته و بنا هم به علت مصالح ساخت موجود و تغییرات آب و هوایی با وجود مرمتهای پی در پی هنوز آثار ویرانی در آن به چشم میخورد.این معبد یکی از آثار منحصر به فردی است که از سوی پولدارهای شهری به نام شیکار پور در غرب هند ساخته شد و در سال ۱۳۴۴ هـ / ش که بندرعباس را ترک کردند، بتهایی که در معبد و در طاقچه محراب بود نیز با خود بردند و این بنا کم کم مخروبه شد تا این که از طریق سازمان میراث فرهنگی در چند نوبت تعمیر اساسی شد و هنوز نیاز به تعمیر دارد، البته به شرط آن که حالات اولیه بنا از بین نرود. معبد هندوها از تابستان سال ۱۳۸۴ تا کنون به بهانه مرمت تعطیل است.
درون معبد:
از داخل راهرو غربی راه پلههای مارپیچی وجود دارد که به سمت بالا است و به بام معبد منتهی میشود که ساق معبد است و با جرزهای پس رونده که الهام از معماری ایرانی است تشکیل شدهاست که ۴ نورگیر در ۴ طرف این فضای چند ضلعی روی جرزها و جود دارد و گنبد عظیمی با لایههای ذوزنقهای و تزئینات آیین هندویی دیده میشود. همچنین اطراف و در ۴ طرف گنبد حدود ۷۲ برجک مخصوص هندویی وجود دارد که در وسط گنبد میله بزرگی قرار گرفته که در حقیقت محور زمین و آسمان را نشان میدهد. در قسمت ضلع شرقی گنبد نیز تالار بزرگی وجود دارد که تالار اجتماعات بوده و در این تالار نقاشیهای مختلفی به چشم میخورد که هر کدام از آنها بیانگر فلسفه خاصی از اعتقادات مختلف مردم هند است.گفتنی است، معبد هندوها ۱۱۶ سال پیش ساخته شد و یکی از نقطههای مهم ارتباط فرهنگی و هنری بین ایران و هند است که باید حفظ شود و متأسفانه به علت عدم توجه گذشتگان غالب نقاشیهای آن از بین رفته و بنا هم به علت مصالح ساخت موجود و تغییرات آب و هوایی با وجود مرمتهای پی در پی هنوز آثار ویرانی در آن به چشم میخورد.
مسجد ناصری: واقع در شهر بندر عباس در بخش مرکزی از توابع شهرستان بندر عباس در استان هرمزگان و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.
این مسجد در سال ۱۳۰۴ شمسی توسط محمد علی ناصری حیدرآبادی بنا شدهاست. سبک بنای مسجد از معماری سنتی جنوب ایران بهره جسته و سقف آن از چوبم مخصوصی به نام صندل یا (چندل) که از هندوستان آورده میشد ، ساخته شدهاست. این مسجد دارای تزیینات گچبری ارزندهای است و قدمت آن به دوره قاجاریه میرسد. این مسجد در سال ۱۳۸۶ بازسازی شدهاست.
مسجد صحراباغی: این مسجد در سال ۱۳۱۰ هجری قمری بنا شدهاست.
مسجد گله داری: واقع در بخش مرکزی شهرستان بندر عباس ویکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این مسجد در سال ۱۲۹۶ هجری قمری در شهر بندرعباس ساخته شده و دارای صحن ، شبستان و مناره است . شبستان بزرگ مسجد دارای ۳۶ ستون مزین به گچبری است . این بنای تاریخی در وسط شهر بندر عباس قراردارد. تاریخ ساخت آن مربوط به ۱۲۹۶ هجری قمری میباشد.
مسجد جامع بندرعباس: واقع در شهر بندر عباس در بخش مرکزی از توابع شهرستان بندر عباس در استان هرمزگان و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. اين مسجد در سال ۱۱۷۵ هجری قمری توسط شخصی به نام زین العابدین ابوالقاسم اوزی احداث شدهاست. این مسجد به علت همجواری با مرقد امامزاده شاه محمد تقی به مسجد امامزاده نیز مشهور است. این مسجد از نظر زیبایی یکی از کاملترین مساجد جنوب به شمار می آید، محراب و منبر زیبای آن، و مناره جذاب آن، و درون مسجد دارای تزیینات گچبری ارزندهای است و قدمت آن به دوره زندیه میرسد.
امامزاده سید مظفر: واقع در شهر بندر عباس در بخش مرکزی از توابع شهرستان بندر عباس در استان هرمزگان و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. «امامزاده سید مظفر» وی از نوادگان امام موسی ابن جعفر (ع) میباشد که از سالیان دور مورد توجه عموم مردم خصوصا مردم استان هرمزگان بوده و هر ساله پذیرای زائران بی شمار مشتاق خود میباشد.
آب انبار يا برکه:
آبانبار یا برکه آب آشامیدنی عامل مهم حیاتی و اجتماعی مردم بسیاری از روستاهای ایران است. این برکهها که تاریخ بنای آنها به دوره صفویه باز میگردد در بلوار پاسداران و کوی ۲۲ بهمن واقع است.
برکهها بشکل گنبدهایی سفیدی همه جا نمایان هستند ساختمان آنها از سنگ وساروج و یا سیمان تشکیل یافته وبیرون آنها با گچ سفید کردهاند، عمق آبگیر آنها تاسطح زمین از ۳ متر تا ۱۲ متر وقطر آنها از ۳ تا ۳۰ متر دیده میشود، هر برکه دارای سه دریچه واحیانا چهار دریچهاست که از آنها برای برداشتن آب بهوسیله سطل وطناب استفاده میکنند، همچنین هر برکه دارای یک تا سه دریچه مخصوص و رود آب باران است، قسمت آبگیر برکه معمولاً بصورت استوانه یا مقطع دایرهای است ولی گاهی اوقات با مقطع مستطیل نیز است، سقف همه آنها مقطع نیم دایرهای دارد، مطلب اساسی وقابل توجه درساختمان این برکهها موقعیت آن است بدین معنی که باید در مسیر جریان آب باران قرار گیرد وبأصطلاح هربرکهای دارای یک ممر ویا چند ممری است که آب باران آن حوالی را جمع آوری کرده وبداخل برکه هدایت میکند واین ممرها مانند خود برکهها وقف وجزو اراضی عمومی بوده و تغییر وهرنوع تصرفی در آنها ممنوع است، برکه ها بهوسیله اشخاص خیر خواه ساخته شده وتعمیر ونگهداری میشود، آب برکهها نیز برای استفاده عموم وقف است.
وسیله آب رسانی:
آب این برکهها که شیرین است در تابستان نسبتاً خنک است، آب آن را برای راههای دور بهوسیله حیوانات مخصوصاً الاغ حمل میشود، ولی برای حمل به خانه از وسیلهای بنام کندر استفاده میشده وآن عبارت است از چوبی که روی دوش (کتف) گذاشته و دو حلب آب در دو انتهای آن باطناب آویزان میشود، این کار زنها هم براحتی انجام میدادند، اما حالا بهوسیله تانکها که بهوسیله تراکتور کشیده میشود بخانهها حمل میشود.
|
صفحه اول
RSS
